Onder
Verwachting → PASCAL Extreem Weer staat vanaf vandaag een nieuwe pagina die voor elk van de
13 gebieden (12 provincies + Waddeneilanden) en voor de komende
14 dagen de kans laat zien dat een gekozen extreem-weer-criterium ergens in dat gebied wordt gehaald. Je kiest links uit
16 criteria: windstoten
≥60 / 75 / 100 km/h, neerslag
≥10 / 25 / 50 / 75 mm/24u,
onweer en
zwaar onweer (op basis van de Lightning Potential Index), zicht
≤500 / 200 / 50 m, en maximumtemperaturen
≥25 / 30 / 35 / 40 °C.
De pagina is een Nederlandse implementatie van het
PASCAL-systeem dat Kees Kok in 2022 voor het KNMI beschreef in
technisch rapport TR-395. Het kernidee: voor zeldzaam weer is de kans dat het op één specifiek punt gebeurt klein, maar de kans dat het ergens in een groter gebied gebeurt veel groter en bovendien beter te voorspellen. PASCAL berekent daarom de zogeheten
gebiedskans pA: het aandeel ensemble-leden waarbij het criterium ergens binnen het gebied op enige gridcel wordt gehaald.
Onder de motorkap: drie ensemblemodellen worden samengevoegd tot één
grand ensemble via een
gewogen gemiddelde per criterium per dag.
ECMWF IFS-ENS (51 leden, 0,25° native) is de hoofdbron en loopt 14 dagen vooruit.
DWD ICON-D2-EPS (20 leden, 2 km, dag 1-3) vult lokale convectie en kleinschalige extremen op de korte termijn aan.
KNMI HarmonEPS (6 leden, 2,5 km, dag 1-2) voegt extra spreiding toe voor typisch Nederlandse situaties zoals hoosbuien, kustconvergenties en stralingsmist. Voor wind, regen en temperatuur op dag 1-2 leunt het grand ensemble dus op
tot 77 leden; op dag 3 op 71; daarna alleen op IFS-ENS (51).
Onweer wordt niet via een CAPE-proxy maar via de echte
Lightning Potential Index per ensemble-lid berekend (drempels: LPI ≥1 J/kg = onweer, ≥5 J/kg = zwaar onweer).
Zicht is hybride: voor IFS-ENS gebruiken we een
logistic regression MOS-model getraind op ~96.000 koppels van IFS-forecasts en KNMI-zichtwaarnemingen (features: relatieve vochtigheid, wind, lage bewolking, uur, maand); voor ICON-D2-EPS de echte
visibility-output per lid; voor HarmonEPS de
vis-parameter direct uit het KNMI-grib.
Hoe te lezen: hoe donkerder de kleur, hoe groter het aandeel leden dat het criterium haalt. Klik op een provincie om voor één gebied alle 16 criteria over de hele 14-daagse uitzicht in een tabel te zien (sparkline per criterium). Onder de kaart staat een
heatmap die in één oogopslag laat zien op welke dag én in welk gebied de hoogste risico's liggen. De
i-knop rechtsboven bevat de volledige methodebeschrijving en een link naar TR-395.
Belangrijk om te weten: de kansen zijn
niet gekalibreerd tegen waarnemingen, ensembles onderschatten extremen doorgaans licht, en een lage kans is
niet hetzelfde als “komt niet” — bij zeldzaam weer (zoals windstoten ≥100 km/h) is ook bij 5-20% scherp opletten geboden. PASCAL is op weerlab.nl een
experimenteel prototype, geen officieel waarschuwingssysteem. De pagina ververst automatisch
2× per dag (ongeveer 11:30 en 21:00 lokaal), zodra de nieuwe ECMWF 00z- en 12z-runs publiek zijn.